ندارند كافى است براى هر روز يك بىنوا را سير كنند ، و اگر با همين طاقت‌فرسايى روزه را - كه اكنون براى آن‌ها مستحب است و نه واجب - بگيرند چه بهتر ، و روزه گرفتن براى شما - ناتوانان - بهتر است اگر بدانيد » . روزه‌ى واجب مسأله‌ى 408 - روزه‌ى واجب را به‌هيچ وجهى نمىتوان ترك كرد ، كه اگر عمداً ترك كردى اضافه بر آن كه هم‌چنان بر امساك خود تا پايان روز بايستى باقى بمانى ، پس از رمضان بايد - بعد از قضاى آن دو ماه پياپى روزه بگيرى ، و يا شصت گرسنه را سير كنى ، و اگر افطارت به‌حرام باشد كفاره‌ى جمع واجب مىشود ، كه اين هر دو را بايستى انجام دهى ، و كفاره‌ى سوم كه آزاد كردن يك بنده است ، اكنون كه بنده‌ى زر خريدى وجود ندارد ، به‌آزاد كردن مؤمنى كه در گير و دار گرفتارى مال و مانند آن در بند است ، انتقال مىيابد . كفاره‌ى روزه در صورتى است كه با تعمدى آگاهانه روزه‌ى واجب را ترك كند ، ولى در عمدهاى جاهلانه و ناآگاهانه تنها قضاى روزه‌هاى ترك‌شده واجب است ، و اين خود تعمد نيست تا مشمول ادله‌ى تعمد باشد . روزه‌ى حرام مسأله‌ى 409 - اگر بيمارى و يا مىترسى كه با روزه گرفتن بيمار شوى ، و در هر صورت روزه - كه رمز بهداشت و صحت است - موجب ناسلامتى يا شدت بيمارى يا تداوم آن گردد ، نه تنها واجب نيست بلكه حرام نيز هست ، و چنان‌چه در اين حالت روزه بگيرى پس از رمضان نيز در صورت توان بايستى قضاى آن را انجام دهى . مسأله‌ى 410 - اگر خويشتن را در مورد روزه به « حرج » يا « عسر » اندازى ، در صورت اول روزه‌ات را واجب است در همان رمضان انجام دهى و در صورت دوم ، واجب است پس از رفع عسر و مرض آن را انجام دهى ، و اگر هم اين مرض اختيارى تا